Zoran Kiki Lesendrić i Piloti

Osnivanje grupe i društveni kontekst

Krajem sedamdesetih i početkom osamdesetih godina dvadesetog veka, Beograd je predstavljao jedno od ključnih kulturnih i muzičkih žarišta u Jugoslaviji. Pod uticajem britanskog panka i novog talasa (new wave), na lokalnoj sceni dolazi do redefinisanja dotadašnjih rok postulata. Generacija muzičara okupljena oko Studentskog kulturnog centra (SKC) i omladinskih klubova počinje da stvara muziku bržeg tempa, svedenijih aranžmana i urbanih tekstualnih motiva.

U tom okruženju, na beogradskom Banovom brdu, Zoran Kiki Lesendrić osniva grupu Piloti 1980. godine. Lesendrić, koji je preuzeo ulogu glavnog vokala, gitariste i primarnog autora, okupio je prvu stabilnu postavu koju su činili:

• Dragan Andrić (bas-gitara)
• Goran Bogićević (gitara)
• Nenad Atanasijević (bubnjevi)

Za razliku od radikalnijeg, konceptualnog umetničkog pristupa grupa poput Šarla Akrobate ili Idola, Piloti su se od samog početka opredelili za kombinaciju novotalasne energije i izražene melodioznosti. Prve probe i klupski nastupi u Beogradu pokazali su jasnu orijentaciju ka kraćim formama pesama sa naglašenim refrenima, što će ostati trajna karakteristika autorskog rada Kikija Lesendrića.

Počeci i novi talas: muzički razvoj i prva izdanja (1980–1984)

Prvi studijski album, nazvan jednostavno Piloti, objavljen je 1981. godine pod okriljem diskografske kuće PGP RTB. Materijal je snimljen u studiju PGP RTB-a, a zvučnu sliku karakteriše minimalistički produkcijski pristup, specifičan za rani jugoslovenski novi talas. Suve gitarske deonice, direktan bas i precizna, ali jednostavna ritam sekcija pratili su tekstove koji su se bavili životom gradske omladine.

Najveći uspeh sa ovog albuma ostvarila je numera „Ne veruj u idole“. Pesma se izdvojila prepoznatljivim uvodnim rifom i refrenom koji je direktno komunicirao sa skepticizmom tadašnje mlade generacije prema nametnutim autoritetima i društvenim dogmama.

"Ne veruj u idole, jer oni su samo od papira..."

Ova kompozicija je obezbedila grupi redovno radijsko emitovanje širom SFRJ i uvrstila ih među aktere beogradske novotalasne scene. Ipak, za razliku od mnogih savremenika koji su insistirali na eksperimentalnom zvuku, Piloti su zadržali bazične pop-rok strukture.

Drugi studijski album, Dvadeset godina, objavljen je već sledeće, 1982. godine. Produkciju ovog izdanja potpisuje renomirani producent Saša Habić, koji je u zvučnu sliku uneo kompleksnije aranžmane i bogatiju upotrebu klavijatura. Pored naslovne numere „Dvadeset godina“, na albumu su se izdvojile kompozicije „Noć u gradu“ i „Džoni je krenuo u rat“. Iako je album pokazao muzičku zrelost i tehnički napredak u studijskom radu, došlo je do zasićenja i kreativnih razmimoilaženja unutar benda. Krajem 1982. godine, usled vojnih obaveza članova i privremene kreativne pauze, grupa zvanično obustavlja rad.

Muzički uspon tokom osamdesetih godina: komercijalni i kritički uspeh

Nakon trogodišnje pauze, Kiki Lesendrić 1986. godine ponovo okuplja Pilote u potpuno izmenjenom sastavu. Nova faza rada označila je stilski zaokret ka zrelom, visokoprodukovanom pop-roku sa naglašenom upotrebom sintisajzera, modernih ritam mašina i pažljivo osmišljenih aranžmana za prateće vokale.

Ključna tačka u istorijatu grupe bio je treći studijski album Kao ptica na mom dlanu, objavljen 1987. godine. Sniman u beogradskom Studiju Aquarius, ovaj projekat je okupio vrhunske muzičare i tehničare tog vremena. Ključnu ulogu u oblikovanju zvuka imao je klavijaturista i producent Laza Ristovski. Njegovo poznavanje tada najmodernijih sintisajzera (poput instrumenata Yamaha DX7 i E-mu Emulator II) omogućilo je stvaranje bogate zvučne kulise.

Naslovna numera „Kao ptica na mom dlanu“ postala je jedan od najvećih hitova jugoslovenske pop-rok muzike. Pesma se odlikuje pažljivo stepenovanim aranžmanom – od intimnog uvoda na akustičnoj gitari i klavijaturama, preko uvođenja ritam sekcije, do ekspresivnog gitarskog i saksofonističkog sola u završnici.

Kao ptica na mom dlanu, skakućeš,
tamo-amo, nikako da poletiš...

Na albumu su gostovali i drugi poznati autori, uključujući Momčila Bajagića Bajagu, koji je pružio kreativnu i vokalnu podršku. Pored naslovne pesme, izuzetan uspeh zabeležile su i numere „Devojka bez imena“ i brza, ritmična pesma „Leto“.

Komercijalni uspeh albuma pratile su velike turneje širom zemlje, a Piloti su se pozicionirali na sam vrh mejnstrim scene. Ovaj uspeh je utvrđen sledećim izdanjima:

Osmeh letnje noći* (1988) – album koji je grupa sama producirala, nastavljajući saradnju sa tehničarem Đorđem Petrovićem, sa kog su se izdvojile pesme „Svet je lep kada sanjamo“ i „Kada sanjamo“.
Neka te bog čuva za mene* (1990) – u produkciji Laza Ristovskog, gde je gostovao Goran Bregović (odsvirao gitarski solo u pesmi „Tajna“) i pevačica Jelena Galonić. Ovaj album je uspešno integrisao suptilne etno-motive sa zapadnoevropskim pop strukturama.

Delovanje tokom devedesetih godina i rad na filmskoj muzici

Početak devedesetih godina dvadesetog veka doneo je duboku političku i ekonomsku krizu u regionu, što je dovelo do raspada jugoslovenskog kulturnog prostora. Koncertne aktivnosti su bile drastično smanjene, a rad u klasičnim studijskim uslovima postao je otežan. U tom periodu, Kiki Lesendrić se fokusira na primenjenu muziku i rad za potrebe filmske industrije.

Najznačajnije ostvarenje iz ove faze jeste rad na muzici za film i televizijsku seriju Zaboravljeni (1990), u režiji Darka Bajića. Naslovna tema „Zaboravljeni“ snimljena je u saradnji sa članovima grupe i gostujućim instrumentalistima. Melanholičan ton pesme, postignut upotrebom violina, akustičnih gitara i izraženog, emotivnog vokala Kikija Lesendrića, savršeno je oslikao turobnu atmosferu filma koji se bavio marginalizovanom omladinom. Pesma je ubrzo prevazišla okvire samog filma i postala jedan od najznačajnijih radova u celokupnoj diskografiji grupe.

Tokom devedesetih, Piloti objavljuju još dva albuma:

1. Zaboravljeni (1993) – kompilacijsko-studijsko izdanje koje je pored filmskih tema sadržalo i nove pesme prilagođene zvuku devedesetih.
2. Dan koji prolazi zauvek (1996) – snimljen u produkciji Kikija Lesendrića i Đorđa Petrovića. Na ovom albumu su učestvovali brojni beogradski session muzičari. Iako je izdanje donelo nekoliko zapaženih numera, opšta društvena situacija i nemogućnost adekvatne regionalne promocije naveli su Lesendrića da 1997. godine donese odluku o raspuštanju grupe.

Profesionalni angažman u Grčkoj i autorski rad

Nakon gašenja grupe Piloti, Kiki Lesendrić započinje novu profesionalnu fazu u Atini, Grčka. Tokom boravka u inostranstvu od 1997. do 2007. godine, fokusirao se na studijski rad, komponovanje, aranžiranje i muzičku produkciju. Brzo se integrisao u grčku muzičku industriju, radeći u prestižnim atinskim studijima (kao što je Sierra Studio).

Njegov rad u Grčkoj obeležen je saradnjom sa ključnim imenima njihove muzičke scene:

• Đorđe Dalaras (George Dalaras) – Lesendrić je za ovog interpretatora komponovao i aranžirao numere koje spajaju balkanski senzibilitet i tradicionalne grčke instrumente (poput buzukija i baglame) sa modernom pop produkcijom.
• Alkistis Protopsalti – saradnja na nekoliko studijskih albuma koji su ostvarili platinaste tiraže na grčkom tržištu.
• Melina Aslanidou i Antonis Remos – učešće u pisanju i produciranju hitova koji su sedmicama zauzimali prva mesta na grčkim radio stanicama.

U ovom periodu, Lesendrić je usavršio tehnike digitalnog snimanja, miksa i masteringa, sarađujući sa vrhunskim grčkim i evropskim ton-majstorima. Njegova sposobnost da spoji akustične instrumente sa modernim elektronskim ritmovima i bogatim orkestracijama obezbedila mu je status cenjenog autora i producenta na mediteranskom prostoru.

Obnavljanje rada grupe i kasnija diskografija

Nakon jedne decenije provedene u Atini, Zoran Kiki Lesendrić odlučuje da se vrati na regionalnu scenu. Godine 2008. objavljuje povratnički studijski album Mesec na vratima, potpisan kao "Kiki Lesendrić i Piloti". Album je sniman na relaciji Beograd–Atina, a miksovan je u Grčkoj, što je rezultiralo izuzetno čistim i modernim zvukom.

Izdanje je naišlo na izvanredan prijem kod publike i kritike. Pesme poput „Te noći smo se potukli zbog nje“, „Kako si lepa“ i „Uvek te đavo donese“ brzo su postale neizostavan deo radijskih plejlista u svim zemljama bivše Jugoslavije. Muzičku ekipu na albumu i pratećoj turneji činili su kako provereni beogradski rock veterani, tako i mladi talentovani instrumentalisti.

Usledile su velike koncertne aktivnosti, uključujući rasprodate nastupe u beogradskoj Areni 2010. godine i na stadionu Tašmajdan 2016. godine, čime je potvrđena dugovečnost i aktuelnost njegovog kataloga.

Naredni studijski albumi dodatno su definisali zreli autorski stil Kikija Lesendrića:

Danas, nakon više od četrdeset godina rada, Kiki Lesendrić i Piloti predstavljaju klasičan primer uspešne transformacije novotalasnog benda u stabilnu pop-rok instituciju na Balkanu. Kombinujući zanatsku preciznost u studijskom radu, saradnju sa eminentnim regionalnim i evropskim muzičarima, i sposobnost pisanja melodija koje lako komuniciraju sa različitim generacijama, Lesendrić je osigurao trajno mesto u istoriji popularne muzike ovih prostora.